Jeopolitik teorinin kurucusu olarak kabul edilen kişi İsveçli siyaset bilimci Rudolf Kjellen 'dir
Kavramın isim babası olarak bilinse de, jeopolitik terimi ilk kez Britanya Kraliyet Coğrafyacısı Sör Halford Mackinder tarafından "yeni coğrafya" başlığı altında esasları belirlenmiş ve Mackinder'in çalışmaları da jeopolitik teorinin gelişiminde önemli bir yer tutmuştur
Eleştirel jeopolitik teorileri şu şekilde özetlenebilir: Toplumsal inşa: Jeopolitik varsayımlar doğal değil, toplumsal olarak inşa edilmiştir. Ben ve öteki ilişkisi: "Ben" ve "öteki" arasındaki ilişki, eleştirel jeopolitiğin temel konularından biridir. İkili karşıtlıklar: "Ulusal ve uluslararası", "iç ve dış", "dost ve düşman" gibi ikili karşıtlıklar iktidar ilişkilerinde önemli rol oynar. Güç ve bilgi ilişkisi: Jeopolitik söylem, güç ve bilgi arasındaki ilişkinin bir sonucudur; güç bilgiyi, bilgi ise gücü doğurur. Yapısöküm: Geleneksel jeopolitiğin normalleştirilmiş kategorilerinden ve anlatılarından kopuk bir teoridir. Çoklu doğruluk: Tek doğru, güç eksenli yapının değil, birden fazla olası doğrunun ve gerçekliğin olduğunu savunur. Eleştirel jeopolitik, resmi, pratik ve popüler olmak üzere üç ana alanda incelenir. Resmi jeopolitik: Strateji enstitüleri, düşünce kuruluşları ve akademiyi kapsar. Pratik jeopolitik: Dış politika, bürokrasi ve siyasi kurumları içerir. Popüler jeopolitik: Medya, sinema, edebiyat, müzik, çizgi roman gibi popüler kültür alanlarını kapsar.
Jeopolitik, devletlerin coğrafi konumları, nüfus özellikleri, doğal kaynaklar ve topoğrafya özellikleri ile bunların ülkelerin iç ve dış politikaları üzerindeki etkilerini inceleyen bir bilim dalıdır. Bu terim, ilk kez 1899 yılında İsveçli siyaset bilimci ve coğrafyacı Rudolf Kjellén tarafından ortaya atılmıştır. Jeopolitik, farklı başlıklar altında incelenir: Jeokültür: Coğrafyanın kültürel etkilerini inceler. Jeoekonomi: Coğrafi konum ile ekonomik güç arasındaki bağı araştırır. Jeostrateji: Askeri ve stratejik kullanımları ele alır.
Jeostrateji ve jeopolitik arasındaki fark şu şekilde açıklanabilir: Jeopolitik, devletlerin coğrafi özellikleriyle siyasetleri arasındaki ilişkileri inceleyen bilim dalıdır. Jeostrateji ise coğrafi etmenlerin ülkelerin stratejileri üzerindeki etkilerini inceleyen bir jeopolitik alt dalıdır. Jeostrateji, bir ülkenin askeri gücü ve diplomatik faaliyetlerinin hangi noktalara odaklanacağını belirler ve stratejilerin coğrafi gerçeklere uygun olarak oluşturulmasını sağlar.
Jeopolitik teoriler, fizikî coğrafyaya dayalı ve kuvvete dayalı olmak üzere iki ana başlıkta toplanabilir. Fizikî coğrafyaya dayalı teoriler: Kara Hâkimiyeti Teorisi: İngiliz Halford Mackinder tarafından ortaya konmuştur. Kenar Kuşak Teorisi: ABD'li Nicholas J. Spykman'a aittir. Kuvvete dayalı teoriler: Deniz Hâkimiyeti Teorisi: ABD'li Amiral Alfred Mahan tarafından öne sürülmüştür. Hava Hâkimiyeti Teorisi: Kara egemenliği teorisinden yola çıkarak, hava kuvvetlerinin üstünlüğünün önemini vurgular.
Klasik ve eleştirel jeopolitik arasındaki temel farklar şunlardır: 1. Metodolojik Yaklaşım: Klasik jeopolitik, ölçülebilir ve nesnel verilere dayanarak analiz yaparken, eleştirel jeopolitik, söylem analizini ve tarihsel yorumlamayı ön plana çıkarır. 2. Analiz Düzeyi: Klasik jeopolitik devlet merkezli bir yaklaşım benimserken, eleştirel jeopolitik bireylerin, toplulukların ve medya gibi diğer aktörlerin jeopolitik süreçlerdeki rolünü vurgular. 3. Jeopolitik Anlam Üretimi: Klasik jeopolitik, coğrafi faktörlerin doğrudan politika belirleyici olduğunu savunurken, eleştirel jeopolitik, coğrafyanın siyasal aktörler tarafından nasıl yeniden inşa edildiğini sorgulamaktadır. Ek olarak, klasik jeopolitik geleneksel olarak uluslararası ilişkilerde güç mücadelesini ve devletlerin coğrafi alanlar üzerinde denetim kurmasını ele alırken, eleştirel jeopolitik, jeopolitik söylemlerin ve anlatıların nasıl üretildiğini ve siyaseti nasıl etkilediğini araştırır.
Jeostratejik ve jeopolitik konum arasındaki farklar şunlardır: 1. Jeopolitik Konum: Bir ülkenin veya bölgenin coğrafi konumunun, doğal kaynaklarının, demografik yapısının ve çevresel faktörlerin uluslararası ilişkiler ve güç dinamikleri üzerindeki etkilerini inceler. 2. Jeostratejik Konum: Bir ülkenin coğrafi konumunu, askeri kapasitesini, ekonomik gücünü ve diğer kaynaklarını kullanarak stratejik hedeflerini gerçekleştirmek için izlediği uzun vadeli planlar ve politikalar bütünüdür.
Jeopolitik konum, bir ülkenin sahip olduğu doğal özellikler ile devletlerin çıkarları arasındaki ilişkiyi ifade eder. Bu kavram, ülkelerin: Coğrafi konumları, nüfus özellikleri, doğal kaynaklar ve topoğrafya özellikleri ile ilişkilendirilebilir. İktisadi, kültürel, ulaşım, ticari ve yeraltı zenginlikleri gibi konularda dezavantajları ve avantajlarını kapsar. Jeopolitik konum, ülkelere ekonomik katkı, askeri güç ve diplomatik kazanımlar sağlayabilir, ancak terör, istihbarat ve güç savaşları gibi riskleri de beraberinde getirebilir.
Eğitim
Hidrojen kararlı bir element midir?
Japonya deprem riski en yüksek mi?
Hemba bilgisayar işletmenliği sertifikası geçerli mi?
Hasan Kalyoncu Üniversitesi'nin sahibi kim?
Kadim bilgiler nereden gelir?
Herbisit ne işe yarar?
Jeopolitik teorinin kurucusu kimdir?
Hasandağı patlaması kaç km uzağa ulaşır?
Kabartma tozu asit mi baz mı?
Harmonik ve frekans aynı şey mi?
Humik asit ile higro aynı mı?
Kaba ve ince kum arasındaki fark nedir?
Kafkasların en büyük devleti hangisi?
Hidrostatiğin temel prensibi nedir?
K+ iyonunun elektron sayısı kaçtır?
Hannah Arendt Dünya Aşkıyla ne anlatıyor?
Hidrofil ve hidrofob yüzey nedir?
IUPac ve CAS sistemi arasındaki fark nedir?
I. ve II. Meşrutiyetin kapanmasına neden olan savaş?
Hooke yasası hangi durumlarda geçerli?
Hangi sınıfın erime ve kaynama noktaları yüksektir?
Hız yayınlarının dijital kütüphanesi var mı?
Hidroliz ATP harcanır mı?
Hangi renk sıcağı daha çok çeker?
Isı enerjisi nelere bağlıdır?
Hayat boyu öğrenmede 4 temel ilke nedir?
Kalanı 8 olan bir bölme işleminde bölünen en fazla kaç olabilir?
Hangi gezegenler aynı hizaya gelecek?
Hijyen sertifikası ile hijyen belgesi aynı mı?
Islahat hareketlerinin toplumsal etkileri nelerdir?
Hikayenin bölümleri nelerdir?
Jeolog ve jeoloji mühendisi aynı şey mi?
Hangi renk daha kısa dalga boyuna sahiptir?
Hindistan neden bu kadar eski?
JSGA'da kimler eğitim görür?
Hücre santrali ve güç merkezi aynı şey mi?
Henry Moseley'in yaptığı çalışmalar nelerdir?
IQ testi sözel mantık nasıl yapılır?
Halojen hangi grup?
Hukuk öğrencisi nasıl verimli ders çalışır?