Edebiyatta dört çeşit bakış açısı bulunmaktadır:
Hakim bakış açısı, anlatıcının yaşanan, yaşanan ve yaşanacak olan her şeyi bildiği, gördüğü ve duyduğu bir anlatım tekniğidir. Hakim bakış açısının özellikleri: Her şeyi bilme yetisi. Zaman ve mekanın kontrolü. Nesnel olma olasılığı. Farklı karakterler arasında bakış açılarına geçiş yapabilme. Bu anlatım tekniğinde anlatıcı, olayları üçüncü tekil şahıs ağzıyla, yani “o” ile anlatır.
Bakış açısı, bir hikayenin anlatıldığı perspektifi ifade eder. Edebî metinlerde üç ana bakış açısı türü bulunur: 1. Kahraman Bakış Açısı: Olayı anlatan kişi, olayın içindedir ve kendi duygu ve düşüncelerini aktarır. 2. Gözlemci Bakış Açısı: Anlatıcı, olayları dışarıdan izler ve tarafsız bir anlatım sergiler. 3. İlahi (Hakim, Tanrısal) Bakış Açısı: Anlatıcı, her şeyi bilen bir konumdadır ve kahramanların iç dünyalarına da hakimdir. Ayrıca, çoğulcu bakış açısı da mevcuttur; bu, tek bir anlatıcının yanı sıra, olay örgüsünde yer alan diğer karakterlerin bakış açılarına da yer verilmesi durumudur. Perspektif ise, anlatıcının kişisel deneyimlerine dayanarak bir olay, kişi veya yer hakkındaki tutumları veya inançlarıdır.
Öznel bakış açısı, kişisel deneyimler, duygular ve düşünceler tarafından belirlenen bir bakış açısını ifade eder. Öznel yaklaşım, bireyin kendi perspektifinden, içsel değerlendirmeleri ve duygusal yanıtlarıyla bir olayı, durumu veya konuyu ele alması anlamına gelir. Öznel anlatımda, anlatıcıların kişisel düşüncelerine yer verilir ve bu tür ifadelerde anlam kişiden kişiye göre değişir. Öznel yargılar, kişisel algılara dayandığı için genel geçer bir doğruluk taşımayabilir. Öznel yaklaşım, genellikle edebiyat, sanat eleştirisi ve kişisel görüşlerin dile getirildiği alanlarda ön plandadır. Örnek: "Bu elbise çok güzel görünüyor" ifadesi öznel bir yargıdır, çünkü bu görüş tamamen bireyin kişisel zevkine dayanır.
İlahi (hakim) bakış açısı ile kahraman bakış açısı arasındaki temel farklar şunlardır: İlahi Bakış Açısı: Anlatıcı, her şeyi bilir; geçmiş, şimdiki zaman ve geleceği görür. Kahramanların iç dünyalarına ve akıllarından geçenlere hakimdir. 3. tekil şahıs ağzıyla konuşur. Kahraman Bakış Açısı: Anlatıcı, olay örgüsünün içindeki bir kahramandır. Olayları kendi perspektifinden, kendi duygu ve düşünceleri doğrultusunda aktarır. 1. tekil şahıs ağzıyla konuşur. Her şeyi bilme, görme ve duyma imkanı, kendi imkanlarıyla sınırlıdır.
Kendi ağzından anlatım, kahraman bakış açısıdır. Kahraman bakış açısında, anlatıcı olaydaki kahramanlardan biridir.
Bakış açısı, bir hikayenin anlatıldığı perspektifi ifade eder. Edebî metinlerde üç ana bakış açısı türü bulunur: 1. Kahraman Bakış Açısı: Olayı anlatan kişi, olayın içindedir ve kendi duygu ve düşüncelerini aktarır. 2. Gözlemci Bakış Açısı: Anlatıcı, olayları dışarıdan izler ve tarafsız bir anlatım sergiler. 3. İlahi (Hakim, Tanrısal) Bakış Açısı: Anlatıcı, her şeyi bilen bir konumdadır ve kahramanların iç dünyalarına da hakimdir. Ayrıca, çoğulcu bakış açısı da mevcuttur; bu, tek bir anlatıcının yanı sıra, olay örgüsünde yer alan diğer karakterlerin bakış açılarına da yer verilmesi durumudur. Perspektif ise, anlatıcının kişisel deneyimlerine dayanarak bir olay, kişi veya yer hakkındaki tutumları veya inançlarıdır.
Gözlemci bakış açısı, anlatıcının olayları dışarıdan izliyormuş gibi aktardığı bir anlatım türüdür. Bu bakış açısında: - Anlatıcı, kahramanların geçmişleri, gelecekte ne yaşayacakları veya ruhsal durumları hakkında bilgi sahibi değildir. - Olaylara veya karakterlere kendi yorumunu katmaz, onların iç dünyalarına girmez. - Anlatım genellikle "o" zamiriyle yapılır, ancak bazı durumlarda birinci kişi anlatıma da başvurulabilir.
Kültür ve Sanat
Kaç çeşit bakış açısı vardır edebiyatta?
Kaşağıyı kim yazdı ve kahramanları kimlerdir?
Koşmanın özellikleri nelerdir?
Kral Şakirin şarkısı kaç nota?
Kenwood hangi ülkenin malı?
Koçaklamanın en önemli temsilcisi kimdir?
Kemal Sunal'ın gerçek hayatı nasıldı?
Kitap okumak neden paylaşılır?
Kurgu ve kurgusal olmayan arasındaki fark nedir?
Kukla yapımında hangi malzemeler kullanılır?
Kuromi ve My Melody neden düşman?
Kurmay subaylık tarihi ne zaman başladı?
Kaşıkçı Elması kime ait?
Kuduz köpeğin intikamı ne anlatıyor?
Kağıt Rölyef kaç çeşittir?
Kolay kız çizimi nasıl yapılır?
Kağızmana ısmarladım nar gele notaları nelerdir?
Katar halkı nasıl yaşar?
Konya'nın en eski yerleşim yeri neresidir?
Kelin Dokuması hangi yöreye ait?
Kazaklarda at neden kutsaldır?
Kelt sembolleri nelerdir?
Kelile ile Dimne'nin sonunda ne oluyor?
Kolay kelebek nasıl çizilir?
Kaç kadeh kırıldı akorları?
Kim bu vatan uğruna olmaz ki feda?
Klasik vitrin nedir?
Kelile ve Dimne ne anlatmak istiyor?
Kedi çizimi kaç adımda yapılır?
Kedi resmi çizmek zor mu?
Kemal Tahir Sağırderede hangi dönemi anlatıyor?
Kufi Duman ne anlatıyor?
Korno yapmak için hangi malzeme kullanılır?
Kasımpaşa eskiden nereye bağlıydı?
Kel Diva Haluk Bilginer hangi rolde?
Konya'nın en eski binası hangisi?
Kaş eskiden nereye bağlıydı?
Kral kaybederse dizisi hangi kitaptan uyarlama?
Kayra'nın gerçek adı ne?
Kreatif ne iş yapar?