Koşma , halk edebiyatı nazım şekillerinden biridir
Koşmanın girdiği nazım şekilleri :
Koşma türüne örnek olarak verilebilecek bazı koşmalar şunlardır: Karacaoğlan - Vara vara vardım ol kara taşa: > Vara vara vardım ol kara taşa, Hasret ettin beni kavim kardaşa, Sebep ne gözden akan kanlı yaşa, Bir ayrılık, bir yoksulluk, bir ölüm. Karacaoğlan - Dilber: > Acem illerinden misafir geldim, Yol bilmenem sunam, nerden gideyim? Şöyle yavrunun semtine uğradım, Dilber kerem eyle, konuk al beni. Erzurumlu Emrah - El çek tabip el çek yaram üstünden: > El çek tabip el çek yaram üstünden. Sen benim derdime deva bilmezsin. Sen nasıl tabipsin, yoktur ilacın. Yaram yürektedir sarabilmezsin. Mürâcaa koşma - Seherde uğradım ben bir güzele: > Seherde uğradım ben bir güzele Dedim Tatar mısın söyledi yoh yoh Bu gönül dağında bahar ayında Dedim biter mıdır söyledi yoh yoh. Tecnis koşma - Derd-i dilim arttı yârimin derdim: > Derd-i dilim arttı yârimin derdim Seksende doksanda yüzde seyr eyle Gonca güllerini yârimin derdim Gerdanda dudakta yüzde seyr eyle. Koşmalar, konularına göre güzelleme, koçaklama, taşlama, ağıt gibi türlere ayrılır.
Koşma nazım biçimi, yapılarına ve ezgilerine göre farklı türlere ayrılır. Yapılarına göre koşma türleri: Düz koşma. Yedekli koşma. Musammat koşma. Ayaklı koşma. Zincirleme koşma. Zincirleme ayaklı koşma. Koşma şarkı. Ezgilerine göre koşma türleri: Özel bir ezgiyle okunanlar. Koşmalar, ayrıca işlenen konulara göre de dört ana türe ayrılır: güzelleme, koçaklama, taşlama ve ağıt.
Koşma, bir nazım biçimi değil, bir nazım türüdür. Nazım biçimi, şiirin dize sayısı, ölçü ve kafiye şekline göre düzenlenmesini ifade ederken; nazım türü, şiirin işlediği konu ve kullanım amacına göre sınıflandırılmasını belirtir. Koşma, genellikle 11'li hece ölçüsüyle yazılan ve aşk, sevgi, doğa gibi lirik konuları işleyen bir nazım türüdür.
Koşma nazım şekli, Türk halk edebiyatının en yaygın nazım biçimlerinden biridir ve Orta Asya'daki sözlü edebiyat geleneklerine dayanır. Kökeni, Türklerin göçebe yaşamı sırasında ozanlar (baksılar veya kamlar) tarafından söylenen manzumelerin zamanla şekillenmesiyle oluşmuştur. Tarihsel gelişimi ise Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde olgunlaşmıştır. Günümüze etkisi ise koşmanın hâlâ halk ozanları tarafından yaşatılması ve modern Türk edebiyatında da kullanılması ile devam etmektedir.
Koşma ve koşuk arasındaki temel farklar şunlardır: Köken: Koşuk, İslamiyet öncesi Türk edebiyatı nazım biçimidir; koşma ise İslami Dönem aşık edebiyatı nazım biçimidir. Anonimlik: Koşuklar anonimdir, koşmaların ise söyleyen kişisi bellidir (Karacaoğlan, Erzurumlu Emrah vb.). Törensellik: Koşuklar dini törenlerde doğmuştur, koşmalarda ise böyle bir durum yoktur. Çalgısı: Koşuklar kopuz eşliğinde; koşmalar ise saz eşliğinde söylenir. Mahlas: Koşukta mahlas yoktur, koşmada mahlas vardır.
Nazım kelimesi Arapça kökenli olup, "düzenleyen, tertip eden" anlamına gelir. Nazım kelimesi ayrıca şu anlamlara da gelebilir: Şiir, manzume; Nazım birimi, ölçü sistemi; Şehirdeki tapu planı (nazım planı).
Nazım birimi ve nazım şekli şu şekilde bulunabilir: 1. Nazım Birimi: - Mısra (Dize): Şiirin her bir satırıdır. - Beyit: İki mısradan oluşan öbektir. - Dörtlük: Dört mısradan oluşan öbektir. - Bent: Üç, beş veya daha fazla mısralı öbektir. 2. Nazım Şekli: - Kafiye Örgüsü: Manzumelerin kafiye düzeni incelenerek nazım şekli belirlenir. - Mısra Sayısı: Şiirdeki toplam mısra sayısı nazım şeklini belirlemede rol oynar. Örnek: - Kafiye Düzeni: aa xa xa (Dörtlük) - Mısra Sayısı: 4 (Dörtlük) Bu özelliklere göre, nazım birimi "dörtlük", nazım şekli ise "sone" olabilir.
Kültür ve Sanat
Keman günde kaç saat çalışmalı?
Konya hakkında 5 bilgi nedir?
Koyu turuncu neyi temsil eder?
Kolay şeftali çizimi nasıl yapılır?
Kayınpedere nasıl hitap edilir?
Koşma hangi nazım şekline girer?
Kemal bilbaşar memo ne anlatıyor?
Kayıp Şef dizisi hangi ülkenin?
Kont ve şatilyon ne demek?
Konservatuara girmek için yetenek sınavı şart mı?
Konyalım türküsünde neden başkasına bastırma?
Katalanlar hangi bölgede yaşıyor?
Kral Selman ve Prens Selman kardeş mi?
Korku maskesi ne işe yarar?
Kelile ile Dimne kaç bölüm?
Kim K ve Kim Kardashians akraba mı?
Konya halkı neden Konyalı diye hitap edilir?
Kemal sayar hangi tür yazar?
Kelebek çizimi nasıl yapılır?
Kolombiya neden İspanyolca konuşuyor?
Klasik sanatlar nelerdir?
Kum gibi akorları nelerdir?
Kayahan'ın Şikayetim Var şarkısının hikayesi nedir?
Kuklanın amacı nedir?
Kufe şiirinin konusu nedir?
Kopuz çalmak ne anlama gelir?
Kenan Sofooğlu hangi köylü?
Klasik Türk sanat müziğinde hangi şarkılar var?
Kolay pitbull çizimi kaç dakikada çizilir?
Kasım ayında hangi özel günler var?
Kemal Sunal'ın 20. ölüm yıl dönümü ne zaman?
Katana neden düz değil?
Kemal Sunal Zübük nerede çekildi?
Kazıklı Voyvodayı kim öldürdü?
Kolay karga çizimi kaç dakikada çizilir?
Kufe şiirinin ana fikri nedir?
Kerem Gibi şiirinin teması nedir?
Keloğlan'ın gerçek hikayesi nedir?
Konuşanlar Hasan Can Kaya 2. sezon 158. bölüm neden yayınlanmadı?
Kavim ne anlama gelir?