Koşma, genellikle 11'li hece ölçüsü ile yazılan bir Türk halk edebiyatı nazım biçimidir
Bununla birlikte, 7'li ve 8'li hece ölçüsüyle yazılmış koşmalar da vardır
Koşmalarda durak olarak 6+5 veya 4+4+3 kalıpları tercih edilir
Hayır, aruz ve hece ölçüsü ile uyak aynı şey değildir. Aruz ve hece ölçüsü, şiirde kullanılan iki farklı ölçü sistemidir. Hece ölçüsü, bir dizedeki hecelerin sayısına dayanır. Aruz ölçüsü ise hece sayısından ziyade, dizedeki vuru (tonlama) düzenine dayanır. Uyak ise dizelerin sonundaki yazılışları ve okunuşları aynı, anlamları ve görevleri farklı kelimelerin, eklerin benzerliğidir.
Aruz ve hece ölçüsünü bulmak için şu adımlar izlenir: 1. Hecelerin Uzun ve Kısa Olarak Ayrılması: - Açık (kısa) heceler nokta (.) ile, kapalı (uzun) heceler ise çizgi (-) ile gösterilir. - Uzun sesli bulunan heceler, ister sesli ister sessiz harfle bitsin, kapalı hece olarak değerlendirilir. 2. Medli Hecelerin Kontrolü: - Medli (bir buçuk hece) olup olmayacağı kontrol edilir. 3. Hecelerin Karşılıklı Kontrolü: - Açık-kısa ve kapalı-uzun hecelerin karşılıklı olup olmadığına bakılır. 4. Ulama ve İmale: - Ulama (vasl) ve imale (uzun veya kısa okuma) yapılır. 5. Tef'ile Sayısının Belirlenmesi: - Tef'ile sayısı belirlenir. 6. Yeni Aruz Kalıbının Kontrolü: - Yeni aruz kalıbının uyumlu olup olmadığına dikkat edilir. Hece ölçüsünü bulmak için ise hecelerin sayısına bakılır. Aruz ve hece ölçüsünü bulmak için daha detaylı bilgiye aşağıdaki kaynaklardan ulaşılabilir: turkedebiyati.org; youtube.com; webtekno.com; tr.wikipedia.org; hurriyet.com.tr.
Hece sayısı, şiirlerde hecelerin sayısına göre belirlenen ölçüdür. Bazı hece ölçüsü kalıpları: 7'li hece ölçüsü: 4+3 veya 3+4. 8'li hece ölçüsü: 4+4. 11'li hece ölçüsü: 6+5 veya 4+4+3. 14'lü hece ölçüsü: 7+7. Hece ölçüsünde duraklar da büyük önem taşır.
7'li hece ölçüsünü hesaplamak için, şiirin her dizesindeki hece sayısını eşitlemek gerekir. 7'li hece ölçüsü, genellikle 4+3 veya 3+4 şeklinde durur. 4+3 şeklinde: "Giderim / yolum yaya". 3+4 şeklinde: "Cemâlin / benzer aya". Hece ölçüsünü hesaplamak için, dizede geçen ünlü harfleri saymak kolaylık sağlar. Ayrıca, hece sayısı tek olan dizelerde büyük kısım başta olur. Hece ölçüsünü hesaplamak için bir diğer yöntem de, şiirin her bir mısrasını ve bu mısrada yer alan kelimelerin hece sayısını parmak hesabı ile saymaktır.
7'li ve 8'li hece ölçüsü, şiirde dizelerdeki hece sayısının eşit olmasına dayanan hece ölçüsünün iki farklı kalıbıdır. 7'li hece ölçüsü: Genellikle manilerde kullanılır. "4+3" veya "3+4" şeklinde hesaplanır. Örnek: "Giderim / yolum yaya / Cemâlin / benzer aya / Eridim / hayal oldum / Günleri / saya saya". 8'li hece ölçüsü: Semai, varsağı, destan ve türkülerin ölçüsüdür. "4+4" şeklinde hesaplanır. Örnek: "Gel dilberim / kan eyleme / Seni kandan / sakınırım / Doğan aydan / esen yelden / Seni gülden / sakınırım".
Türk edebiyatında en çok kullanılan hece ölçüsü 11'li hece ölçüsüdür.
11'li hece ölçüsü, genellikle koşma nazım biçiminde kullanılır. Ayrıca, 11'li hece ölçüsüyle yazılan şiir türleri arasında destan ve semai de bulunur. 11'li hece ölçüsü, Türk halk şiirinde yaygın olarak tercih edilir.
Kültür ve Sanat
Koşma hece ölçüsü nedir?
Koca Yusuf'un mezarı neden Türkiye'de değil?
Kral Yolunu kim yaptı?
Koca Ayak 3 ne zaman çıkacak?
Kolay çizim fikirleri nelerdir?
Konya Taşkent'in neyi meşhur?
Kayseri'nin en tarihi yeri neresi?
Klasik müzik neden klasik?
Keloğlan masallarında Uzun ve Huysuz ne iş yapar?
Konmatris ne işe yarar?
Kekstra reklamındaki Gürbüz neden değişti?
Kraliyet mavi hangi renklerden oluşur?
Kod Ad Kırlangıç neden 7 yaş üstü?
Kavimler Göçü'nde hangi kavimler var?
Kral pop radyo neden canlı yayın yapmıyor?
Klasik ve klasist arasındaki fark nedir?
Kastamonu ile ilgili efsaneler nelerdir?
Kibariyeye neden arabeskin kraliçesi deniyor?
Kağızmanın türküsünün hikayesi nedir?
Kaç çeşit damla tesbih vardır?
Kula minnet eylemem kime ait?
Kozanoğlu sözleri kime ait?
Kurmaca ile kurgu aynı şey mi?
Kubo Sihirli telleri hangi mitoloji?
Kolaj ve fotomontaj arasındaki fark nedir?
Kimonoyu kimler giyer?
Koçuk hangi yöreye ait?
Kopuz hangi Türk boyunun çalgısıdır?
Kral Tacı hangi emoji?
Konuyla ilgili şiir yazma nedir?
Kayra'nın tutmayan kuponlarim var şarkısı ne anlatıyor?
Konfüçyüs'ün fotoğrafı var mı?
Kilis neden önemli bir şehir?
Kemal Sunal mezarı başında anıldı mı?
Kağızmana Ismarladım Nar Gele hangi yöreye ait?
Kaval neden çobanların çalgısıdır?
Kağızmanda hangi aşiret var?
Kemal Sunal kaç yaşında öldü doğum tarihi?
Kiraz çiçeği neyi temsil eder?
Kazıklı Voyvoda ve Kont Drakula aynı kişi mi?