Jeosenklinal teorisi , Dünya tarihindeki tektonik süreçleri açıklayan, 1980'lerden beri modası geçmiş bir jeolojik teoridir
Bu teoriye göre, jeosenklinal rejimin ilk aşaması, yer kabuğunun büyük bölümlerinin çökmesinin eşlik ettiği aktif tektonik süreçlere karşılık gelir. Bu aşama, aktif müdahaleci magmatizma ile karakterizedir
Jeosenklinal teorisi, sonraki teoriler için önemli bir veri birikimine ve cevher oluşumu teorisinin geliştirilmesine katkıda bulunmuştur
Günümüzde jeosenklinaller, kıtalar arasında veya kıta kenarında yer alan, içinde çok kalın depoların biriktiği büyük çanaklaşma ve tortullaşma alanları olarak kabul edilmektedir
Antiklinal ve senklinal örnekleri: Antiklinal: Kıvrımlı dağ kuşakları veya sıradağlar. Bir kıvrımın kubbemsi, yüksekte kalmış dışbükey bölümü. Senklinal: Bir kıvrımın çukur, alçakta kalmış bölümü. Tabakalı kayaçların havza veya oluk biçiminde kıvrımlanması. Bazı spesifik örnekler: Antiklinal: Alpler, Himalayalar, Türkiye'deki Toros Dağları. Senklinal: Türkiye'deki Konya Havzası, jeosenklinallerde biriken tortulların kıvrımlanması.
Antiklinal ve senklinal kavramlarını kimin bulduğu hakkında bilgi bulunamadı. Ancak, bu terimlerin jeolojide kullanıldığı bilinmektedir. Antiklinal, yerkabuğunda, çekirdeğinde en eski katmanlara sahip olan bir kıvrımdır.
Jeolojik formasyonlar, doğal yollarla oluşan yeryüzü şekilleri ve yapılardır. Başlıca jeolojik formasyon türleri: Tortul kaya tabakaları. Metamorfik kayaçlar. Volkanik kayaçlar. Formasyonların özellikleri: Kalınlık: Bir metreden birkaç bin metreye kadar değişebilir. İsimlendirme: Genellikle ilk tanımlandıkları coğrafi alanın adıyla anılırlar. Tanımlama: Formasyonu, komşu birimlerden ayırt edilebilecek belirgin litoloji özellikleri tanımlar. Formasyonlar, 1:25.000 ölçekli haritaya geçirilebilen kaya birimleri olmalıdır.
Jeosenklinal, kıtalar arasında veya kıta kenarında yer alan, içinde çok kalın depoların biriktiği büyük çanaklaşma ve tortullaşma alanlarıdır. Jeosenklinal havzası ise, jeosenklinallerin çökelme alanlarıdır. Jeosenklinaller, farklı tiplerde olabilir: Monojeosenklinal: Kıta kütlelerinin kenarında yer alan dar, uzun ve daha sığ jeosenklinallerdir. Polijeosenklinal: Kıta kenarlarında yer alan ve alanları daha geniş olan jeosenklinallerdir. Mesojeosenklinal: Kıtalar arasında yer alan ve boyut olarak okyanuslara yaklaşan geniş birikim alanlarıdır. Ortojeosenklinaller: Kıtaların dışında ve genellikle yer kabuğunun katılaşmış büyük parçaları (plakalar) arasında yer alırlar. Parajeosenklinaller: Kıtaların kenarlarında veya üzerindeki alanlardır.
Jeolojik ve jeomorfik terimler, yer bilimlerinin farklı alanlarını ifade eder: Jeolojik yapı, yer kabuğunun yapısından, bileşiminden ve gelişiminden bahseder. Jeomorfolojik yapı, bir bölgenin yüzey şekillerini ve jeolojik süreçlerle oluşan topoğrafik özelliklerini ifade eder. Jeomorfoloji, yerkabuğunun dış yüzeyinde oluşan yer şekillerini, onları oluşturan ve değiştiren etken ve süreçleri araştıran bir bilim dalıdır.
Jeolojideki üç ana formasyon, tortul kaya tabakaları, metamorfik kayaçlar ve volkanik kayaçlar olarak sınıflandırılır. Tortul kaya tabakaları, diğer kayaçların veya minerallerin parçalarının bir çimentoyla bağlanmasıyla oluşur. Metamorfik kayaçlar, yüksek ısı ve basınç altında kayaçların şekil, doku ve bileşimlerinin değişmesiyle meydana gelir. Volkanik kayaçlar, magmanın yeryüzüne kadar yükselip satıhta akarken soğumasıyla oluşur.
Jeoloji, geniş anlamda Yerküre'yi, dar anlamda ise yerkabuğunu oluşum, bileşim, yapı, hareket, değişiklikler ve bu değişiklikleri yaratan nedenler ile tarihsel evrim açısından inceleyen bilim dalıdır.
Eğitim
Jeomorfoloji ve jeomo arasındaki fark nedir?
Hız ve renk video çözümü neden yok?
Jeomorfoloji ve jeofizik aynı mı?
Hücre zarı sitoplazma ve çekirdek nedir?
Hidrolik enerji fosil yakıt mı?
Işık letiminde hangi maddeler kullanılır?
Hipotenüse ait kenarortay kuralı nedir?
Hangi metallerle ne açığa çıkar?
Havanın içinde en çok hangi madde var?
Kalkan volkan ve volkan konisi arasındaki fark nedir?
Kafein hangi kimyasal maddedir?
HF molekülünde hangi bağ vardır?
Jeodezi yer ölçümü ne demek?
Hayvan deneylerinde en çok kullanılan hayvan hangisi?
Kalamar neden balık değil?
Hürriyetçi eğitim sen'in amacı nedir?
Hangi oyuncak hayvanlar daha eğitici?
Hititlerin kökeni nereye dayanıyor?
Hangi defter ve kalemler alınmalı?
Hititler neden yok oldu?
Helyum soygaz mı?
Hangi öğrenciler öğrenci kartı alabilir?
HBV öğrenci girişi nasıl yapılır?
Hangi hücrelerde birden fazla çekirdek bulunur?
Hayalet okullar neden var?
Hangi toprak türü hangi bölgede görülür?
Hint tarihi ne zaman başlar?
Hulk neden bu kadar güçlü?
Kahverengi renk hangi yükselti?
Hava basıncı ve yükseklik formülü nedir?
Hidrodinamik ve hidrostatics arasındaki fark nedir?
Helyum neon gazı ne işe yarar?
Hemba nedir?
Jakobenizm ve jakobenlik aynı şey mi?
Hemoglobin ve oksihemoglobinin farkı nedir?
HF metalik bağ mı?
Isı iletkenliği nedir?
Hasta danışmanı olmak için hangi bölüm okunmalı?
Joule-Thomson genleşmesi neden olur?
Jeosenklinal teorisi nedir?