Kodlanmış Önyargı (Coded Bias, 2020) belgeseli, MIT Media Lab araştırmacısı Joy Buolamwini'nin yüz tanıma teknolojisindeki önyargıları ortaya çıkarmasını konu alır
Belgesele göre, Buolamwini, yüz tanıma teknolojisinin koyu tenli yüzleri doğru bir şekilde tanımadığını keşfeder. Bunun üzerine, algoritmalardaki önyargıları ele alan ABD'deki ilk yasayı savunmaya başlar
Ayrıca, belgesel, yapay zeka ve dijital teknolojilerin yaşamları nasıl denetlediğini ve bu teknolojilerin barındırdığı önyargılarla mücadelenin önemini de gösterir
Ön yargı ve kalıp yargı arasındaki fark şu şekilde açıklanabilir: Ön yargı, bir kişi veya gruba karşı genellikle yanlış veya eksik bilgiye dayalı olarak oluşan olumsuz bir tutumdur. Kalıp yargı ise bir grubun bütün üyelerine yönelik abartılan, genelleştirilen olumlu veya olumsuz değerlendirmelerdir. Özetle, ön yargı bireysel bir tutum iken, kalıp yargı bu tutumların genellemesidir.
Önyargıların ilk ve en önemli kaynağının ne olduğuna dair kesin bir bilgi bulunmamakla birlikte, önyargıların oluşumunda etkili olan bazı faktörler şunlardır: Çevresel faktörler. Kişisel deneyimler. Kitle iletişim araçları. Bilgi ve deneyim eksikliği. Sosyokültürel faktörler. Engellenme. Kusurlu kişilik ve zayıf karakter.
Önyargı ve yanlılık kavramları genellikle karıştırılır, ancak aralarında önemli bir fark vardır: Önyargı, bir kişi veya grup hakkında yeterli bilgi edinmeden ve inceleme yapmadan, genellikle düşsel kanıtlara dayanarak oluşan olumsuz bir kanaat veya yanlılıktır. Yanlılık ise, bir kişinin, bir görüş veya düşünceyi, olayları veya durumu tek yönlü, adil olmayan bir şekilde savunması veya buna destek vermesi anlamına gelir. Özetle, önyargı daha çok bireysel düzeyde, yanlılık ise daha çok toplumsal veya bireysel davranışlarla ilgili bir kavramdır.
Bilişsel önyargılar, insanların düşünme süreçlerinde yanıltıcı ve hatalı sonuçlara yol açabilen zihinsel eğilimlerdir. İşte bazı yaygın bilişsel önyargılar: 1. Doğrulama Önyargısı: Mevcut inançları doğrulayan bilgileri arama ve çelişen kanıtları görmezden gelme eğilimi. 2. Elverişlilik Kısayolu: Bellekte kolayca erişilebilen bilgilerin önemini abartma ve dünyayı daha yozlaşmış bir yer olarak görme. 3. Olumsuzluk Önyargısı: İyi haberlere kıyasla kötü haberlerin daha fazla etki yaratması. 4. Hayali Bağıntı: İki değişken arasında gerçek bir ilişki olmamasına rağmen bir ilişki görme eğilimi. 5. Ortak Kaynak Yanlılığı: Destekleyecek hiçbir kanıt olmasa bile iki şey arasındaki benzerlikleri ortak bir kaynağa atfetme. 6. Temel Oran Yanılgısı: Bir olayın genel olasılığını göz ardı edip tekil örneklere odaklanma. 7. Bandwagon Etkisi: Diğer insanların bir şeyi yapma veya düşünme eğilimine katılma. 8. Donatım Etkisi: Bir eşyaya sahip olduktan sonra onu daha değerli bulma.
Türk Dil Kurumu (TDK) sözlüğüne göre önyargılı olmak, "bir kimse veya bir şeyle ilgili olarak belirli şart, olay ve görüntülere dayanarak önceden edinilmiş olumlu veya olumsuz yargı, peşin yargı, peşin hüküm, peşin fikir" anlamına gelir. Önyargılı olmak, herhangi bir bilgi sahibi olmadan veya konu hakkında inceleme yapmadan, bir konu hakkında fikir beyan etmek demektir.
Hayır, önyargı ve bilişsel önyargı aynı şey değildir. Ön yargı, bir kişi veya gruba karşı genellikle yanlış veya eksik bilgiye dayalı olarak oluşan olumsuz bir tutumdur. Bilişsel önyargı ise, çevredeki kişi, olay ve durumları değerlendirirken kararları etkileyen bir düşünce sistemidir. Bilişsel önyargılar, ön yargının bir türü olarak kabul edilebilir, ancak ön yargı daha geniş bir kavramdır.
En tehlikeli bilişsel önyargı olarak değerlendirilebilecek bir önyargı yoktur, çünkü tüm bilişsel önyargılar, bilgiyi yorumlama ve karar verme süreçlerini etkileyerek irrasyonel sonuçlara yol açabilir. Bazı yaygın ve tehlikeli olarak değerlendirilebilecek bilişsel önyargılar şunlardır: Temel Atıf Hatası: İnsanların, başkalarının davranışlarını çevresel faktörlerden ziyade kişisel özelliklerine bağlama eğilimi. Onay Yanlılığı: Mevcut inançları doğrulayan bilgilere yönelme ve çelişkili bilgileri görmezden gelme durumu. Sıfır Toplamlı Düşünme Önyargısı: Birinin kazanabilmesi için diğerinin kaybetmesi gerektiği inancı. Batık Maliyet Yanılgısı: Geçmişte harcanan zaman, emek veya para nedeniyle hatalı bir davranışı sürdürme ısrarı.
Teknoloji
Kablosuz kapı ziline elektrik nasıl bağlanır?
Karar destek sistemi nedir kısaca?
Klasör etiketi nasıl yapılır?
Kaybolma modu aktif ne demek?
Katırcılık neden bitti?
Kolon çatlaklarına hangi malzeme kullanılır?
Kapıda ödeme onay nasıl yapılır?
Keysmart Arçelik mi Beko mu?
Klavyede denk işareti nasıl yapılır?
KBS açılımı nedir?
Karekodu okutunca hangi siteye yönlendiriyor?
Kalsiyum karbonat ne işe yarar?
Kablo kesitine göre sigorta seçimi nasıl yapılır?
Kart isimleri nelerdir?
KEP ve EDM aynı mı?
Kerosen ne işe yarar?
Kartlı sayaçta su gideri nasıl hesaplanır?
Komut istemi ne anlama gelir?
Kaynak sembolü nasıl çizilir?
Kompakt kamera ne işe yarar?
Kaç katlı bina yüksek yapı sayılır?
Kandilli'nin deprem haritası nasıl kullanılır?
KitUP ücretli mi?
JSON dosyası ne işe yarar?
Kasnak çeşitleri nelerdir?
Kalıp altı ve dış cephe iskele farkı nedir?
Kablosuz şarj için telefon nasıl konumlandırılır?
Karekodu okutarak başka bir cihaza bağlanabilir miyim?
Karkas ve yığma duvar arasındaki fark nedir?
Kaç çeşit yönetim sistemi var?
Kaspersky ve internet security farkı nedir?
Kaç megapiksel k fark eder?
Kodlanmış önyargı ne anlatıyor?
Karbon kopya ne demek?
Kaos teorisi elektronikte nasıl kullanılır?
Kaspersky ve Bitdefender arasında hangisi daha iyi?
Kapalı hesaplar neden paylaşım yapamaz?
Kat adedi lejantında nasıl gösterilir?
Kar küreme aparatı nasıl çalışır?
Klavyenin uygulaması hangisi?